MOLE KSIĄŻKOWE

Raj utracony: „Sułtan z Palermo” Tariqa Alego

Sułtan z Palermo to lekcja historii opakowana w piękną prozę. A zarazem pełna melancholii i humoru elegia na cześć czasów, które odeszły bezpowrotnie.

Palermo, 1153 rok. Muhammad al-Idrisi, nadworny kartograf króla Rogera II, wiedzie ustabilizowane, spokojne życie. Cały jego czas pochłaniają podróże, praca zawodowa i towarzyskie spotkania z władcą, który darzy go przyjaźnią. Al-Idrisi kończy właśnie pracę nad dziełem swego życia, które do historii przejdzie jako Kitab Rudżir, czyli Księga Rogera. Jest to geograficzny opis świata zawierający całą ówczesną wiedzę o położeniu krajów, rzek, gór, miast i dróg. Nieco gorzej uczonemu wiedzie się w życiu prywatnym: z żoną od lat żyje w separacji a dorosłymi już dziećmi niespecjalnie się interesuje, uważając je za niezbyt udane, zarówno pod względem urody, jak i intelektu, dzieło swych lędźwi. Spośród czwórki potomstwa ceni jedynie Walida, ten jednak porzucił rodzinę i od lat nie daje znaku życia. Muhammad al-Idrisi pragnie cieszyć się spokojną starością, wypełnioną jedynie pracą nad traktatem medycznym, Allah ma jednak inne plany: w życiu uczonego ponownie zjawia się dawna miłość, córki zawiązują spisek przeciwko swym mężom, a do drzwi al-Idrisiego puka historia. W mieście narastają konflikty między muzułmanami a chrześcijanami, a król, w trosce o sukcesję dla swego syna, staje się podatny na podszepty wrogich wyznawcom Allaha biskupów i hrabiów. Wkrótce Sycylia, zwana przez arabskich mieszkańców Siqilijją, staje przed perspektywą rychłej wojny domowej.

Sultan z Palermo OK

Sycylia mogła być rajem na ziemi, miejscem, w którym muzułmanie, chrześcijanie, i żydzi żyją we względnej harmonii. Taka też była przez większą część panowania Rogera II, władcy szczerze zafascynowanego kulturą arabsko-muzułmańską. Roger płynnie mówił po arabsku, nosił się niczym muzułmański wielmoża, pozwalał wyznawcom Allaha bez przeszkód praktykować swoją religię, a przestrogi i groźby ze strony papieża kwitował głośnym puszczaniem gazów. Jak każdy władca dążył jednak do zapewnienia sukcesji swej dynastii, i to pragnienie położyło kres jego bezgranicznej łaskawości wobec muzułmanów. Autor Sułtana z Palermo doskonale zdaje sobie jednak sprawę, że nie tylko Rogera i jego chrześcijańskich doradców należy obarczać winą za upadek rajskiej Siqilijji. Ustami Muhammada al-Idrisiego i Zaufanego piętnuje religijne podziały w łonie islamu, egoizm i głupotę emirów oraz waśnie między arabskimi książętami. Tariq Ali lubi portretować swych bohaterów w przełomowych momentach ich życia. Nie inaczej jest w przypadku Muhammada al-Idrisiego. Muzułmański uczony musi dokonać wyboru między lojalnością wobec współwyznawców i wobec króla, który obdarza go nie tylko licznymi przywilejami, ale przede wszystkim przyjaźnią. Próbując pozostać wiernym własnym ideałom jednocześnie, dzień po dniu, żegna się ze światem, który znał: światem, w którym najwyższą wartością była wiara i celebracja życia. W którym poezja, muzyka i miłość, zarówno duchowa, jak i fizyczna, stały na równi z modlitwą. Na oczach kartografa wielokulturową, pokojową egzystencję w Palermo niszczy bowiem przemoc, pogarda, i wzajemna nienawiść.

Al Idrisi
Abu Abd Allah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani al-Sabti.

Sułtan z Palermo to czwarta część Kwintetu muzułmańskiego – serii powieści, których motywem przewodnim jest arabska obecność w Europie. Tariq Ali opowiada w niej o momentach przełomowych w relacjach muzułmańsko – chrześcijańskich, pokazując zarówno pokojową koegzystencję tych dwóch religii, jak i wzajemną nienawiść. Czyni to raczej oczami postaci drugoplanowych z punktu widzenia historii, będących bardziej widzami niż czołowymi uczestnikami dziejowych rozgrywek. Sułtanowi z Palermo, podobnie jak poprzednim częściom cyklu, daleko jednak do suchej lekcji historii. Tariq Ali posiada bowiem niebywałą zdolność kreowania pełnokrwistych postaci, których energia i życiowa witalność są wręcz zaraźliwe. W mistrzowski sposób balansuje też między subtelną melancholią a dosadnym, momentami wręcz sprośnym humorem. Czytelnikowi nie pozostaje zaś nic innego jak poddać się niezwykłemu klimatowi jego powieści, który pozostaje z nim długo po przeczytaniu ostatniej strony.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s