MOLE KSIĄŻKOWE

Rabindranath Tagore – człowiek renesansu

Pierwszy laureat Nagrody Nobla dla Azjaty, pisarz, filozof, malarz, poeta, muzyk, i pedagog. Zwolennik reform społecznych i emancypacji kobiet. Autor hymnów państwowych Indii i Bangladeszu. Ikona indyjskiej, a zwłaszcza bengalskiej, kultury wysokiej.

Trudno przecenić znaczenie twórczości Rabindranatha Tagore’a dla kultury nie tylko Bengalu, ale i całych Indii. Powieści, eseje, poezja i opowiadania, które tworzył w czasie swego życia, stanowiły nie tylko dzieła artystyczne, były także wyrazem nowoczesnych poglądów intelektualistów XIX-wiecznego Bengalu. Mimo upływu kilku dziesiątków lat od narodzin pisarza, przekaz większości jego utworów pozostaje wciąż aktualny, głównie ze względu na swój uniwersalny, ponadczasowy charakter. Życie, powieści i opowiadania Tagore’a do dziś pozostają inspiracją dla twórców filmowych, tylko w 2015 roku nakręcone zostały dwa filmy bazujące na twórczości i życiu noblisty, a dwa kolejne trafiły na ekrany kin. Jego pieśni wciąż rozbrzmiewają w niemal każdym domu bengalskim, nikt też dotąd nie odebrał mu pozycji jedynego indyjskiego laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, a także jedynego poety, którego pieśni stały się hymnami narodowymi aż dwóch państw.

Przyszły noblista przyszedł na świat w 1861 roku w jednej z najważniejszych rodzin ówczesnego Bengalu. Tagore’owie wywodzili się wprawdzie z braminów pirali, a więc tych, którzy na skutek kontaktu z zakazaną przez hinduizm żywnością utracili czystość kastową, zajmowali jednak bardzo wysoką pozycję społeczną. Byli posiadaczami ziemskimi (należały do nich posiadłości w Bengalu i Orissie) oraz zarządcami podatkowymi pracującymi dla Kompanii Wschodnioindyjskiej. Przede wszystkim jednak rodzina Tagore’ów odgrywała ogromną rolę w społecznym i kulturalnym życiu Bengalu – w ich rodzinnej posiadłości w dzielnicy Dźoraśanko w Kalkucie odbywały się spotkania, wykłady i debaty, w których uczestniczyli czołowi przedstawiciele intelektualnej i politycznej elity Bengalu; regularnie urządzane były tam także koncerty muzyczne oraz przedstawienia teatralne.

Rabindranath-Tagore-gobengal-640x480
Rabindranath Tagore

Ojciec Rabindranatha, Debendranath, filozof i religioznawca, wydawał ponadto czasopismo Tattvabodhini patrika, na łamach którego publikował teksty z zakresu filozofii, historii i religii. W 1843 roku przystąpił do Brahmo Samadź – stworzonej przez Rammohana Roya gminy religijnej, dążącej do modernizacji Indii bez całkowitego zerwania z tradycją oraz reformy hinduizmu w duchu europejskiego racjonalizmu. Organizacja ta wywarła istotny wpływ na społeczne i kulturalne życie ówczesnego Bengalu. Tagore’owie byli też rodziną o silnie artystycznych uzdolnieniach: jeden z braci Rabindranatha był poetą, inny muzykiem i kompozytorem, a siostra uznaną poetką. Spośród czternaściorga rodzeństwa to Rabindranath odznaczał się jednak największymi talentami i największą wszechstronnością. Nie tylko pisał, zajmował się także malarstwem, komponowaniem muzyki i pieśni, był aktorem i reżyserem teatralnym.

Rabindranath Tagore rozpoczął edukację w wieku siedmiu lat – początkowo uczęszczał do Oriental Seminary w Kalkucie, potem Calcutta Training Academy, Normal School, Bengal Academy oraz St. Xavier’s School. Ta forma nauki nie odpowiadała mu jednak, dużo wagarował, wreszcie – w wieku 14 lat – porzucił szkołę całkowicie; jak sam twierdził, nie odnajdywał się w sztywnych ramach ówczesnego szkolnictwa. Od tego momentu uczył się w domu, pod okiem prywatnych nauczycieli; bardzo dobrze poznał wówczas literaturę bengalską, sanskrycką i angielską. Zdobył ponadto wiedzę w zakresie takich nauk jak fizyka, astronomia, matematyka, anatomia i fizjologia. Nad przebiegiem nauczania młodego Rabindranatha czuwał jego starszy brat, Hemendranath. Istotnym elementem edukacji przyszłego noblisty była podróż do Anglii, którą odbył jako siedemnastolatek. Towarzyszył wówczas jednemu ze swych starszych braci, Satyendranathowi, urzędnikowi Indian Civil Service w Ahmedabadzie, który jechał odwiedzić żonę i dzieci w Brighton. Wyjazd poprzedziły lekcje języka angielskiego i tamtejszych manier pod okiem Bengalki, która niedawno wróciła z Londynu. Wkrótce po przyjeździe do Brighton Rabindranath trafił do Londynu, gdzie na University College studiował literaturę angielską. Z okresu tego pochodzi wiele pełnych krytycznych obserwacji listów, drukowanych w czasopiśmie Bharati, wydawanym przez rodzinę Tagore’ów.

Warto zaznaczyć, że Rabindranath Tagore urodził się w początkowym okresie tzw. Renesansu Bengalskiego, w przyszłości stając się jednym z najwybitniejszych jego przedstawicieli. Był to okres znacznego ożywienia życia kulturalnego, społecznego i politycznego, przejawiającego się w powstawaniu nowych prądów kulturalnych, ideologii i ruchów społecznych. Popularność zyskiwały takie wartości jak równość społeczna, emancypacja kobiet, powszechna oświata, modernizacja gospodarcza. W zakresie praw kobiet reformatorzy, tacy jak Rammohan Roy, Swami Vivekananda, Ishwarchandra Vidyasagar, postulowali m.in. powszechny obowiązek szkolny dla dziewcząt, zlikwidowanie zwyczaju pardy, czyli odosobnienia kobiet, zniesienie zwyczaju palenia wdów na stosach pogrzebowych mężów, prawo do powtórnego małżeństwa dla owdowiałych kobiet, wprowadzenie zakazu wydawania za mąż dzieci oraz wielożeństwa. Wszystkie te poglądy znalazły uznanie w oczach Rabindranatha Tagore’a i odzwierciedlenie w jego literackiej twórczości. Co ciekawe, w życiu pisarz nie zawsze stosował się do wyznawanych przez siebie zasad odnośnie sytuacji kobiet, dwie swoje córki wydał bowiem za mąż w bardzo młodym wieku – Renuka miała 10 lat, a Madhurilata 15.

rabbi
Rabindranath Tagore i Albert Einstein

Renesans Bengalski przyniósł też istotne zmiany w życiu literackim Indii. Powstały nowe gatunki, takie jak powieść wzorowana na europejskiej, opowiadanie oraz dramat. Twórcy zaczęli odchodzić od obowiązującej dotychczas tematyki religijnej, pod wpływem ideałów Oświecenia coraz chętniej zwracali się w stronę ważkich problemów społecznych, choćby nierówności społecznej, niesprawiedliwości systemu kastowo-warnowego, fatalnej sytuacji kobiet. Rabindranath Tagore chętnie eksperymentował w dziedzinie literatury i sięgał po nowe środki wyrazu. Debiutował wcześnie, bo już wieku 17 lat – pierwszy zbiór jego wierszy, zatytułowany Kavikāhinī (Opowieści poety), ukazał się w 1878 roku. Wiele lat później sam Tagore uznał zawarte w nim utwory za słabe i określił jako odbicie niedojrzałego jeszcze umysłu. Pierwszy prawdziwie udany tom poezji, zatytułowany Mānasī (Upragniona), ukazał się dopiero w grudniu 1890 roku, gdy Tagore wrócił ze swojej drugiej podróży do Europy, podczas której odwiedził Paryż, Londyn i Włochy.

Wkrótce po powrocie do Indii poeta osiedlił się w rodzinnej posiadłości Śilajdah, na terenie obecnego Bangladeszu. Spędził tam dziewięć lat, bardzo udanych z punktu widzenia jego twórczości literackiej. W okresie tym powstało wiele wierszy, dramatów, pieśni, i esejów publikowanych m.in. w wydawanym przez rodzinę Tagore’ów czasopiśmie Sadhana. W czasie pobytu w majątku Śilajdah poeta zainteresował się także zupełnie nowym, nie tylko dla jego twórczości, ale i dla literatury indyjskim, gatunkiem, jakim było opowiadanie. Napisał wówczas dziewięć opowiadań, których tematem były głównie realia życia na prowincji bengalskiej. Już wówczas w Kalkucie nazywany był bengalskim Shelley’em, choć sam twierdził, że było to obraźliwe dla angielskiego poety, a w nim samym budziło śmiech.

W 1901 roku Rabindranath Tagore przeniósł się do innej posiadłości rodzinnej – Śantiniketanu, gdzie dał się poznać jako reformator oświaty. W posiadłości tej poeta otworzył szkołę, której rozwijaniu poświęcił znaczną część swojego życia i majątku, przeznaczał na nią bowiem honoraria z wykładów oraz większą część kwoty z Nagrody Nobla. W placówce tej wprowadził własny sposób nauczania, oparty na rozwijaniu wewnętrznej motywacji oraz ciekawości intelektualnej. Tagore sprzeciwiał się bowiem ówczesnemu systemowi oświaty, zbyt mechanicznemu, nastawionemu na pobudzanie rywalizacji wśród uczniów i wymuszanie efektów poprzez surową dyscyplinę. Taki sposób nauczania, zdaniem przyszłego noblisty, miał destrukcyjny wpływ na psychikę i duszę dzieci.

Rabindranath-Tagore2
Znaczek poczty indyjskiej z wizerunkiem Rabindranatha Tagore’a

W pierwszych latach XX wieku Rabindranath Tagore włączył się w publiczną dyskusję na temat przyszłości Indii – impulsem stał się podział Bengalu na Wschodni i Zachodni w 1905 roku. Poparł działalność ruchu narodowościowego, napisał kilka pieśni o charakterze patriotycznym, pojawiał się na wiecach i spotkaniach, popierał ruch swadeśi, nawołujący do bojkotu angielskich towarów. Tagore krytykował władze brytyjskie za okrucieństwo, z jakim sprawowały rządy w Indiach – w proteście po masakrze podczas pokojowej demonstracji w Amrytsarze zrezygnował z otrzymanego cztery lata wcześniej tytułu szlacheckiego. Dość szybko ujawniły się jednak różnice w pojmowaniu patriotyzmu przez poetę i pozostałych uczestników ruchu narodowego, Rabindranath Tagore był przeciwny nacjonalistycznej formie, jaką stopniowo przybierał ruch niepodległościowy, obawiał się bowiem, że nienawiść do Brytyjczyków przeniesie się także na innych „obcych”, choćby chrześcijan czy żydów. Swoje poglądy zawarł w powieści Ghare baire (Dom i świat), będącej historią Nikhila i Bimali, zgodnego i udanego małżeństwa, które rozpada się na skutek odmienności poglądów. Pod wpływem Sandipa, zagorzałego nacjonalisty, posuwającego się nawet do przemocy, by wymusić na kupcach indyjskich poparcie dla ruchu swadeśi, Bimala stopniowo traci szacunek do uwielbianego niegdyś Nikhila. Jej mąż jest wprawdzie zwolennikiem reform, ale znacznie mniej radykalnym niż Sandip, sprzeciwiającym się nacjonalizmowi, przemocy w imieniu patriotycznych haseł, oraz nienawiści rasowej i narodowej. Po publikacji Ghare baire Rabindranath Tagore stał się celem ataków członków ruchu niepodległościowego oraz młodych literatów. Pozostał jednak wierny swoim pokojowym poglądom – wycofał się z życia politycznego, zaprzestał też popierania ruchu swadeśi. W kwestii niepodległościowej Rabindranath Tagore nie zgadzał się również z Gandhim, choć doceniał wiele jego działań na rzecz poprawy sytuacji społeczeństwa indyjskiego pod panowaniem brytyjskim. Sam, zresztą, określił go mianem Mahatmy, a więc człowieka wielkiego duchem. Duchowemu przywódcy Indusów Tagore zarzucał jednak szowinizm, nadmierne przywiązanie do tradycji i odrzucenie nowoczesności. Mimo rozczarowania ruchem niepodległościowym pierwsze lata XX wieku były dla Rabindranatha Tagore’a niezwykle udane. To wtedy stworzył kilka dzieł, które przyniosły mu nieśmiertelność m.in. dramaty Jesienne święto i Poczta, pieśń Tyś jest władcą dusz wszystkich ludzi, która kilka lat później stała się hymnem narodowym Indii. W 1910 roku Tagore napisał Pieśni ofiarne (Gītāṅjali) – zbiór pieśni o charakterze religijnym, w których poeta zwraca się do Bóstwa Życia. Dwa lata później, podczas podróży do Anglii, sam przełożył je na język angielski. Tłumaczenie to trafiło do rąk W.B. Yeatsa, który napisał wstęp do brytyjskiego wydania zbioru. Zawarte w nim utwory zachwyciły nie tylko Yeatsa, jego zdanie o dziele Tagore’a podzielił również Komitet Noblowski. Dokładnie rok po ukazaniu się pierwszego wydania brytyjskiego Rabindranath Tagore, jako pierwszy Azjata, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Na długi czas stał się dla świata zachodniego symbolem Indii – postrzegano go jako mistyka i mędrca ze Wschodu.

Rabindranath Tagore uważany jest za jednego z największych humanistów indyjskich. W swojej twórczości opiewał dobro, miłość i szacunek dla drugiego człowieka; sprzeciwiał się konserwatyzmowi, zaściankowości, ksenofobii i przestarzałym wartościom moralnym i etycznym. Człowieka zawsze wysuwał na plan pierwszy, upatrując w nim boskich cech – uważał, że istota ludzka jest twórcą, który wypełnia zapoczątkowane przez bogów dzieło tworzenia. Bronił prawa każdej jednostki do indywidualności i samostanowienia, ograniczanych przez przestarzały system warnowo-kastowy. Dlatego też Rabindranath Tagore tak ogromną nadzieję pokładał w młodym pokoleniu inteligencji, wychowanej w duchu nowoczesnych przemian społeczno-politycznych.

rt2_1430900027
Rabindranath Tagore

W poezji noblista skupiał się na przeżyciach religijnych i rozważaniach filozoficznych, niezwykle często powracał do stworzonej przez siebie koncepcji Bóstwa Życia (Jīvan devatā) opierającej się na przeświadczeniu poety o związkach między człowiekiem a Absolutem. Tak jak wcześniej wspomniałam, noblista uważał, że Bóg, człowiek i natura stanowią jedność – co więcej, Absolut ukryty jest w wewnętrznym „ja” każdego istoty ludzkiej, a odkryć go można podążając trzema drogami: intelektu, miłości i właściwego postępowania. Bóg w ujęciu Tagore’a jest bezcielesny i transcendentny, nie przypomina antropomorficznych bóstw znanych z hinduizmu. Może się jednak ujawniać wyznawcy pod różnymi postaciami – w twórczości Tagore’a występuje najczęściej jako młoda kobieta, będąca inspiracją twórczą dla poety. Poświęcając wiele uwagi sprawom duchowym noblista nie odwracał się jednak od świata doczesnego, wręcz przeciwnie – uważał, że każdy człowiek powinien dążyć do przeżycia danego mu na ziemi czasu w jak najszczęśliwszy i najradośniejszy sposób, zwalczając cierpienie i nie uznając go za sposób na moralne oczyszczenie.

W powieściach, których napisał dwanaście, Rabindranath Tagore podejmował zupełnie inną tematykę. Jego pierwsze dzieła z tego gatunku to niezbyt udane romanse historyczne: Rynek synowej (Bauṭhākurāṇīr hāṭ) z 1883 roku oraz Królewski wieszcz (Rādźarṣi) napisany w 1887 roku. W kolejnych powieściach noblista chętnie podejmował wątki polityczne, choćby w dziele Dom i świat czy utworze Gora. Obie te powieści poruszają problem nienawiści, przemocy i nietolerancji wpisywanych w pojęcie patriotyzmu. W utworze Gora Tagore dodatkowo zajmuje się kwestią konfliktu między ortodoksyjnym hinduizmem a postępowymi ideami ruchu Brahmo Samadź – tytułowy bohater zostaje wychowany jako hindus, gdy dorasta dowiaduje się jednak, że z pochodzenia jest Irlandczykiem. Wiadomość ta doprowadza młodzieńca do głębokiego kryzysu tożsamości, a w efekcie do wyzwolenia ze sztywnych reguł narzucanych mu przez społeczeństwo. Istotne miejsce w powieściowym dorobku Rabindranatha Tagore’a zajmuje jego dziewiąta powieść, zatytułowana Ostatni poemat (Śeṣer kavitā), opowiadająca historię miłości Lawanji i Amita. W tym pochodzącym z 1929 roku dziele Tagore zastosował zupełnie nową technikę narracji, będącą połączeniem poezji i prozy.

Dla mieszkańców Indii Rabindranath Tagore to jednak przede wszystkim autor pieśni, nazywanych rabindra-sangit, czyli pieśniami Rabindranatha. Utwory te nie należą do żadnej ze znanych w tradycji indyjskiej szkół muzycznych, tworząc je Tagore łączył bowiem dwa zupełnie odmienne style: klasyczną muzykę indyjską i ludową Bengalu – zafascynowany był zwłaszcza pieśniami religijnymi Baulów, czyli wędrownych śpiewaków należących do tradycji pobożnościowej ukształtowanej przez hinduizm, buddyzm i islam. Noblista napisał ponad dwa tysiące pieśni, które do dziś są żywe m.in. w kinie, zarówno w artystycznym kinie Bengalu, jak i komercyjnym nurcie zwanym masala movie – utwory te można usłyszeć choćby w filmach Satyajita Raya, Nitina Bose, Mrinala Sena, i oczywiście Rituparno Ghosha. Sam Tagore wykorzystywał je chętnie w dramatach swojego autorstwa – ich zadaniem było komentowanie bieżących wydarzeń na scenie, budowanie nastroju i podkreślanie szczególnie istotnych fragmentów spektaklu.

22542_1430899654
Rabindranath Tagore i Mahatma Gandhi

Niezwykle istotną częścią twórczości Rabindranatha Tagore’a był dramat, mimo że noblista nie tworzył na potrzeby szerokiej publiczności. W dziedzinie tej Tagore ponownie pokazuje się jako człowiek renesansu, nie tylko pisał bowiem dramaty, ale także reżyserował je, komponował do nich muzykę, układał choreografię i scenografię, niejednokrotnie sam też w nich występował. Pierwszym dramatem autorstwa Tagore’a był Geniusz Walmikiego (Vālmāki pratibhā) z 1881 roku, opowiadający historię poety, któremu przypisuje się autorstwo eposu Ramajana. W tradycji indyjskiej Walmiki jest zbójcą, którego porusza lament samicy żurawia nad ciałem jej partnera zabitego przez myśliwych. W dramacie Tagore’a Walmiki, również zbójca, wzrusza się słysząc płacz dziewczyny porwanej przez jego pobratymców. Branka ma zostać złożona w ofierze bogini Kali, jednak Walmiki zrzeka się funkcji przywódcy gangu, nakazuje bandytom rozejść się po świecie, i zapobiega śmierci dziewczyny. Branką okazuje się bogini Saraswati, która obdarza Walmikiego darem układania poezji. Geniusz Walmikiego pokazał kierunek, w jakim jego twórca będzie podążał w przyszłości – przy jego tworzeniu Rabindrananth Tagore inspirował się bowiem w równym stopniu tradycyjną muzyką Bengalu oraz angielskimi i irlandzkimi pieśniami ludowymi.

W swojej twórczości dramatycznej Tagore łączył tradycje klasycznego teatru sanskryckiego, dramatu zachodniego oraz ludowego teatru bengalskiego, czyli tzw. jatry. Chętnie mieszał różnorodne techniki literackie, głównie prozę z pieśniami lub wierszem, zarówno rymowanym, jak i białym. Niezwykle istotnym elementem dramatów noblisty były zwłaszcza pieśni, które sam, zresztą, komponował. Pełniły one różnorodną funkcję – stanowiły swoisty komentarz do wydarzeń na scenie, wprowadzały odpowiedni nastrój, budowały napięcie. Z czasem Tagore zaczął wprowadzać do swoich dramatów taniec – w tym przypadku także nie trzymał się jednej techniki, lecz mieszał bharatanatyam z kathakiem, manipuri i kathakali. Bardzo często na potrzeby sceny adaptował inne swoje utwory np. opowiadania.

Jednym z najsłynniejszych dramatów Rabindranatha Tagore’a jest Poczta (Ḍākghar). Opowiada on historię chorego chłopca o imieniu Amal, który świat ogląda wyłącznie przez okno swego pokoju. Mimo zamknięcia chłopiec nie odczuwa jednak samotności – jego otwartość i dobre serce sprawiają, że mijający jego dom ludzie zaglądają do niego i prowadzą z nim rozmowy. W dramacie tym noblista mówi o radzeniu sobie ze śmiercią i odchodzeniu jako duchowym wyzwoleniu. W 1942 roku Pocztę wystawił w warszawskim getcie Janusz Korczak, prawdopodobnie, by pomóc dzieciom oswoić się ze śmiercią.

Już jako 70-latek Rabindranath Tagore niespodziewanie uległ fascynacji całkowicie nową dziedziną sztuki, jaką było malarstwo. Zainteresowanie to narodziło się w dość oryginalnych okolicznościach, noblista zwykł bowiem w fantazyjny sposób wykreślać fragmenty tekstu ze swoich rękopisów. Malunki te łączył potem w bardziej przemyślane wzory. Zachęcony przez zaprzyjaźnionych malarzy z Argentyny Tagore zaczął tworzyć samodzielne, niezależne od manuskryptów rysunki i obrazy – w sumie powstało ich około 2 tysiące. Swoje prace wystawiał m.in.: w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Szwajcarii, Rosji i Stanach Zjednoczonych, gdzie cieszyły się dużym uznaniem. Rabindranath Tagore, który doskonale zdawał sobie sprawę z różnic kulturowych sprawiających, że świat zachodni nie jest w stanie zrozumieć wielu jego dzieł literackich, twierdził, iż swoją poezję kieruje do rodaków, a malarstwo dla ludzi Zachodu.

RabindranathTagore_Plate301_LowRes
Obraz autorstwa Rabindranatha Tagore’a

O ile w dziedzinie sztuki Rabindranath Tagore mógł mówić o wielkim sukcesie, o tyle w życiu prywatnym nie miał tyle szczęścia. Ożenił się w 1883 roku, on miał wówczas dwadzieścia dwa lata, jego żona zaledwie dwanaście. Małżeństwo zostało skojarzone przez Debendranatha Tagore’a, a panna młoda, Bhavatarini, pasowała do swego męża tylko pod względem pochodzenia. Podobnie jak on wywodziła się z kasty braminów pirali, poza tym jednak była półanalfabetką. Wkrótce po ślubie zmieniła imię na modniejsze i ładniejsze, zdaniem rodziny Tagore’ów, i od tego momentu znana była jako Mrinalini Devi. Być może doświadczenia młodej żony stały się inspiracją dla wielu opowiadań, w których noblista poruszył temat dziewcząt wydawanych za mąż w tak młodym wieku. Z tekstów tych przebija bowiem głębokie zrozumienie dla cierpienia młodziutkich żon, poczucia osamotnienia w obcym domu i tęsknoty za rodziną. Mrinalini Devi zmarła w 1902 roku po krótkiej chorobie, a Rabindranath nigdy nie ożenił się ponownie. Dziewięć miesięcy później odeszła z tego świata ich córka Renuka, nazywana Rani, a w 1907 roku cholera zabrała najmłodszego syna, Samindranatha. Silny związek łączył Tagore’a również z jego bratową. Kadambari Devi, żona Jyotirindranatha i wielka miłośniczka literatury, wkrótce po swoim ślubie została nie tylko wielką przyjaciółką Rabindranatha, ale także surowym krytykiem jego pierwszych literackich poczynań. Tagore zadedykował jej kilka swoich zbiorów poezji i książek, często ukrywając ją pod im tylko znanym imieniem. Wspomniany już wiersz Bhanga Hridoy, Tagore zadedykował Lady Hé – tajemniczy pseudonim okazał się skrótem od imienia Hecate, którym poeta nazywał Kadambari. Samobójcza śmierć bratowej w wieku zaledwie 25 lat zostawiła trwały ślad w sercu i psychice przyszłego noblisty. Prawdopodobnie to właśnie Kadambari Devi była pierwowzorem postaci Charulaty z noweli Naṣṭanīṛ (Zniszczone gniazdo), rozsławionej przez film Satyajita Raya. Rabindranath Tagore opisał w nim historię młodej żony bogatego wydawcy gazety. Bhupati jest zbyt zajęty pracą, by dostrzec potrzeby i osamotnienie Charulaty, wykształconej kobiety, która nie mając nic do roboty w ogromnej rezydencji, dnie spędza na czytaniu, grze w karty i obserwowaniu ludzi przechodzących ulicami, czując jedynie pustkę i znudzenie. Gdy Bhupati zauważa smutek żony, prosi swego młodszego brata Amala, by pełnił rolę towarzysza i nauczyciela Charu. Młoda kobieta zakochuje się w szwagrze i jeszcze bardziej odsuwa się od męża. W opowiadaniu tym, podobnie jak w wielu innych dziełach Tagore’a, zwraca uwagę doskonałe zrozumienie psychiki kobiety i wrażliwość na kobiece problemy oraz potrzeby.

Rabindranath Tagore zmarł 7 sierpnia 1941 roku w Kalkucie w wieku osiemdziesięciu lat. Pozostawił po sobie ponad pięćdziesiąt tomów poezji, ponad sto opowiadań, dwanaście powieści, kilka tysięcy pieśni i wierszy, a także eseje, listy, dramaty i rozprawy naukowe. W pamięci potomnych zapisał się jako wielki humanista, zwolennik technologicznego i społecznego postępu, oraz pierwszy azjatycki laureat literackiej Nagrody Nobla.

Reklamy

2 myśli na temat “Rabindranath Tagore – człowiek renesansu

  1. Dość dużo o nim słyszałam, w UK mieszka sporo hindusów i dla wielu z nich jest święty. W tv leci pewien program Who do you think you are, to historie znanych ludzi i ich rodzin, przodów – bardzo lubię go oglądać i widzieć skąd pochodzą, jakie kryją się tajemnice w ich drzewach genealogicznych. W najnowszym sezonie wystąpiła znana w UK aktorka serialowa Sunetra Sarker to było prawdziwe odkrycie dla niej samej,ze jej pradziadek walczył o prawa kobiet i była prawdziwym orędownikiem renesansowych myśli w Indiach, sam pisał poezje i manifesty, był w stałym kontakcie właśnie z Rabindranath Tagore, to ciekawe jak życie kreśli dziwne ścieżki. Tacy ludzie wyprzedzali epokę bo mówili o równouprawnieniu kobiet i mężczyzn, poszanowaniu płci i przekonań religijnych, szacunku do drugiego człowieka a te myśli nawet w dzisiejszym świecie nie do końca są ogarnięte

    1. To prawda, mam wrażenie, że współczesne Indie nie czerpią wystarczająco z dorobku Renesansu Bengalskiego. Ale to przyjdzie. Tacy ludzie jak Rabindranath Tagore zrobili niesamowicie dużo dla poprawy sytuacji kobiet w Indiach, choćby zniesienia obyczaju samopalenia wdów czy małżeństw dzieci.

      Cieszę się, że wiedza o Tagorze wychodzi poza Indie 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s