Psychologia międzykulturowa: Japońska terapia Mority

Świadomość związana z tym, że w różnych kulturach problemy specyficzne mogą objawiać się inaczej i inne formy przybierać zaczyna powoli być obecna w umysłach zachodnich psychologów. Wciąż jednak niemal całkowicie pomija się psychologiczne metody pracy, które nie mają charakteru uniwersalnego.

Jednym z najbardziej reprezentatywnych przykładów takiego systemu psychoterapeutycznego jest shinkeishitsu. Nazwa wywodzi się od dawnego japońskiego terminu określającego szerokie spektrum niepokoju i zaburzeń lękowych, do pewnego stopnia wciąż obecny w terminologii psychiatrycznej Kraju Kwitnącej Wiśni. Nierozerwalnie związane jest z nią nazwisko współczesnego Freudowi Shomy Mority, twórcy terapii znanej pod jego imieniem. Morita był ordynatorem oddziału psychiatrii w jednym z tokijskich szpitali, co dało mu możliwość poznania shinkeishitsu jako jednego z najczęstszych problemów Japończyków. Stwierdził jednak, że metody pracy, które oferowała znana mu psychiatria nie są w pełni adekwatne i notuje się ich niską skuteczność w jego kraju. Tak powstała terapia Mority – skoncentrowana na celu i uważności metoda walki z chorobliwym niepokojem i lękami.

shoma-morita-7b1bf8ee-b26f-4651-8247-f0e6b0dce07-resize-750

Na poziomie praktyki Morita zaproponował cztery stadia pracy terapeutycznej:

  • bezwarunkowe pozostawanie w łóżku,

  • lekka terapia zajęciowa,

  • intensywniejsza terapia zajęciowa,

  • wykonywanie złożonych czynności.

Pierwszy etap – charakterystyczny dla tej metody – do izolacja i odpoczynek. Przez tydzień osoba poddające się terapii pozostaje w łóżku, bez telewizji, Internetu, kontaktu z ludźmi. Celem tego stadium jest odcięcie się od przytłaczających bodźców ze świata oraz myśli i relacji z którymi przyjdzie się zmierzyć w fazach następnych.

DSC_0094

Drugi etap następuje, gdy pacjent wyraża już nudę izolacją i silną potrzebę aktywności. W tym czasie (3-7 dni) chory ma za zadanie wykonywać proste, monotonne czynności w zupełnej ciszy. Rozpoczyna pisanie dziennika terapeutycznego. Ma prawo, a nawet obowiązek opuścić pokój i nawiązywać kontakt z naturą znajdującą się na zewnątrz domu. Jednym z ciekawszych zaleceń – ściśle związanych z „japońskością” terapii Mority jest zalecenie wieczornego czytania sobie na głos japońskich mitologicznych kronik – Kojiki.

W fazie trzeciej praca jest intensywniejsza. Ma charakter fizyczny, ale nie powinna wiązać się z kontaktami z innymi ludźmi. Ćwiczenia fizyczne zostają rozwinięte i uzupełnione o terapię sztuką (pisanie, malarstwo itp). Celem tej fazy umocnienie poczucia kontroli nad swoim życiem, rozwój cierpliwości i pewności siebie.

W czwartej fazie pacjent/klient wraca do relacji społecznych (może to zająć ok. 2 tyg.). Metody pracy ze sobą powinny teraz znaleźć zastosowanie w relacjach społecznych w świecie (który powinien być już postrzegany inaczej i akceptowany). To czas na naukę jak zintegrować w życiu aktywność fizyczną, medytację, krytyczne myślenie i kreatywność. Ta nowa siła zostaje wykorzystana do przepracowania ograniczeń czy też lęków, które zmusiły osobę do podjęcia terapii.

DSC_2248_2045

Teoretyczne założenia i psychologiczny punkt wyjścia terapii Mority związane są z buddyzmem, szczególnie z japońskim zen. Celem terapii jest zwrócenie uwagi osoby potrzebującej na rzeczywistość i to, co przynosi ona w danej chwili. Jest to odpowiednik buddyjskiej praktyki, która w swojej świeckiej i światopoglądowo neutralnej formie funkcjonuje we współczesnej psychoterapii jako praktyka uważności (mindfulness). Chodzi tu o ponowne nauczenie nieoceniającej percepcji rzeczywistości; tego, co przynosi dana chwila. Podczas, gdy większość terapii ma na celu usunięcie niepożądanych symptomów, terapia Mority stawia sobie za zadanie takie ukształtowanie psychiki pacjenta, aby był on w stanie skutecznie funkcjonować niezależnie od sytuacji, stresu, trosk i objawów nerwicowych. Charakter człowieka objawia się w jego uważności, nieoceniającym stosunku do rzeczywistości i samoakceptacji.

O terapii Mority należy myśleć jako o reprezentatywnym przykładzie tego, jak tego jak w innych realiach kulturowych wraz z rozwojem medycyny i wiedzy psychiatrycznej próbuje się rozwiązywać problemy poprzez adaptację dostępnych narzędzi zachodnich lub poprzez tworzenie narzędzi własnych – adekwatnych dla danego kulturowego kontekstu. Terapia Mority stanowi syntezę zachodniej wiedzy psychiatrycznej z japońską wizją człowieka i jego psyche.

Krzysztof Gutowski

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s